| Vegurinn |
 |
 |
 |
| Föstudagur, 06 Febrúar 2009 14:09 |
|
Frásaga frá Nígeríu Höfundur óþekktur/Þýðandi: Bjarni Eyjólfsson I. Vegurinn byrjar handan fjallanna. Fjöllin liggja til vesturs þar sem þung indigó-blá ský byltast áfram í baráttuhug á regntímanum en gráir, hægfara sandmekkir breiða úr sér á þurrkatímanum. Rauðgulur vegurinn hefur bugðast um fjöllin og yfir sléttuna um aldaraðir, gáraður af regni eða sár af þurrki. Vegurinn veit að mennirnir eiga hann. Hann verður að hafa samband við mennina til þess að vera til. Þess vegna sendir hann þeim smáhliðarspotta út til þorpanna. Mjóa, hlykkjótta stígi. Fyrir nokkrum dögum kom ég akandi eftir veginum. Bíllinn skrölti í holunum og djúpum rifunum sem þurrkurinn hafði myndað. Bíllinn fór um bugður milli steina, drattaðist þunglega niður í þurra árfarvegi og titraði í átökunum við að komast upp úr þeim aftur. Sólin brenndi heiftarlega og smeygði hita sínum inn í milljónir sandkorna sem byltust í loftinu. Vegurinn var auður í hádegishitanum. Greina mátti kvikfjárhóp í átt til árinnar. Einmana örn lét hitauppstreymið bera sig yfir sléttuna. Grasið var löngu skrælnað. Svartar rákir eins langt og augað eygði. Sandur, grjót, hiti - þurrkatími. Allt í einu sá ég tvær mannverur. Brúnir limir þeirra skáru sig frá ljósum veginum. Önnur gekk. Hin skreið. Tvær konur. Ég stöðvaði bifreiðina. Horfði á þær. Þær kærðu sig ekkert um það. Sú yngri sem gekk staðnæmdist við og við, lagði lófann að munni sér, kastaði höfðinu aftur á bak og hrópaði. Hrópið kvað við í fimm tónum. Þeir voru villtir og kveinandi og enduðu í hljóði sem dvínaði hægt uns það hækkaði skyndilega og fyrirvaralaust og varð að snöggu ópi. Það var eins og hún tæki andköf í stutta hléinu sem kom á eftir. Er hún hafði kallað þannig nokkrum sinnum laut hún niður að konunni á jörðinni. Talaði við hana. Konan hnipraði sig saman og laut höfði eins og sært dýr. Hún ýtti ekki steinunum fyrir framan sig til hliðar - skreið aðeins yfir þá. Blöðin héngu grá og visin um mjaðmir hennar. Þegar ég gekk í áttina til þeirra greip unga konan utan um þá eldri, settist á hækjur sínar og vafði báðum örmum fast utan um hana. Konan leit ekki á mig en laut höfði enn dýpra svo að ennið nam við jörð. Augun voru skær og svört af ótta. Hvorug bærði á sér. Þær svöruðu ekki kveðju minni. Ég benti á bílinn. Unga stúlkan reist hægt á fætur, leit rannsakandi á mig og sneri sér því næst hægt að eldri konunni, talaði við hana þjálli, mjúkri röddu. Konan, sem skreið á veginum, lyfti höfði og ég sá að rykið hafði gert rákir í hyldjúpa þreytudrætti andlitsins. Hún reikaði hálfdregin og með miklum kveinstöfum í átt til bílsins. Ég sá að hún hafði fæðingarhríðir. Konurnar vöfðu hvor aðra örmum þar sem þær sátu í aftursætinu. Þær lögðu vanga að vanga. Móðir og dóttir. Þær sátu þannig að ég gat séð andlit þeirra í speglinum. Við og við kveinkaði konan sér og hallaði höfði að öxl dótturinnar. Við komum til sjúkrahússins. Hún ól dreng. Andvana. Er frá leið sagði dóttirin mér sögu móðurinnar. Þessa venjulegu. Afbrýðisemi. Fjölkvæni. Tvískipt ást. Spark frá hinni konunni hafði komið fæðingarhríðunum af stað. Kvalirnar vöktu ótta konunnar. Óttinn gerði hana einmana. Einmanakenndin gerði hana úrræðalausa. Hún tók að skríða brott frá vandamönnunum. Unga dóttirin fór með henni. Samheldni þeirra hafði vaknað með afli og var svo sjálfsögð að þar var ekki um annað að ræða. Vissi móðirin að sjúkrahús var við enda vegarins? Ef svo hefði verið átti hún að vita að það var sex til átta klukkustunda leið - ef henni tækist að komast þangað. Nú hafði hún náð - en árangurslaust. Að fæðingunni afstaðinni var móðirin flutt í rúm á sjúkrahúsinu. Hún var samt ekki lengi í því. Hinar konurnar í sjúkrastofunni, sem voru úr bænum, sögðu henni að sofa á gólfinu. Hún skreið auðmjúk í nekt sinni og örbirgð út í horn stofunnar og lagðist eins fast upp að veggnum og hún gat. Þar lá hún og horfði á gæfusamar mæður með nýfæddu börn sín. Í djúpri undrun skildist henni að auður þeirra og "nýi heimur", barnið, hafði ekki gert þær eyðslusamar á náungakærleikann. Það stoðaði lítið þótt læknir léti hana þegar í stað aftur í rúmið. Skilrúmið, aðskilnaðurinn, var kominn og í verund hennar var það grátur, sem aldrei var grátið, andstaða sem aldrei fékk að andmæla. Tveim vikum seinna fylgdi ég henni út á veginn sem lá aftur heim til þorpsins, til mannsins, hinnar eiginkonunnar, hversdagsins. Vegurinn lá auður og endalaus fyrir framan hana. Ég stóð og horfði á eftir henni og dótturinni er þær fóru. Skuggar þeirrar féllu langir á grýttan veg. II. Ég hitti Nako á veginum þegar ég sneri aftur. Hún braust áfram í ójöfnum stökkum og hækjurnar þyrluðu rykinu umhverfis hana. Við Nako erum góðar vinkonur. Ég sagði henni frá konunum tveim sem ég hefði kvatt. Nako hvíldi þunglega á hækjum sínum og hlustaði en sagði við og við: - Þannig er það, þannig er það. Við settumst á stofn trés sem oltið hafði um koll. Hann var hvítur og barkarlaus og lá fram með veginum. Eftir dálita stund sagði Nako: - Ég á orð um veg þennan. - Ég hlusta. - Þú sérð sléttuna þarna. - Já. - Hvað sérðu? - Ég sé jörðina, trén ... - Sérðu ekki smáupphækkun einhvers staðar? - Nako, hugsanir mínar fylgja þér ekki alveg eftir. Við hvað áttu? - Nei, þú skilur ekki en hlustaðu. Einhvers staðar þarna liggur barnið mitt grafið. Ég veit ekki hvar. Aðeins að það er einhvers staðar úti á sléttunni. - Barnið þitt? Nako laut höfði andartak. Hún leit yfir sléttuna og sagði: - Þú veist að maðurinn minn fór frá mér þegar ég varð holdsveik eða hvað það nú var sem lét húð mína detta af og sárin vaxa. Hann fór bara. Þá flutti ég til Kamillu sem dó fyrir tveim árum og þeir sögðu að andarnir hefðu líflátið. Við vorum jafnaldra. Maðurinn hennar þoldi mig alls ekki. Eina nóttina vaknaði hann við það að ég lá grátandi. Hann varð æfur og hrópaði að ég skyldi hypja mig á burt. Hann skildi það ekki að ég grét af því að handleggir mínir og fætur voru alteknir sársauka og af því að ég átti engan sem gréti ógæfu mína. Hvað átti ég að gera? Engir peningar, enginn maður, aðeins sjúkur líkami. Ég fann að hann var svo reiður að hann mundi berja mig. Þá skreið ég burt frá húsinu hans. Ég gat ekki gengið eins og þú skilur. Í fjögur ár bjó ég úti á veginum þarna. Fjögur ár, Baturiya. Ég segi þér satt, það er langur tími. Sérðu betlarana niðri í bænum? Horfir þú nokkurn tíma í augu þeirra? Augun eru hendurnar sem þeir rétta til þín, opnar og með eftirvæntingu. Hvern dag vona þeir að einhver muni staðnæmast og segja þeim hvers vegna þeir séu öðruvísi en aðrir. Þeir bíða einhvers sem nemi staðar, tali við þá og spyrji hvar þeir eigi heima og hvort þeir hafi enn sál. Ég sat þarna við veginn. Sólin brenndi mig, rykið festist í sárunum og flugurnar stungu í þau. Ég sat þar þegar regnið breytti jörðinni í rennandi leirlæki. Tærnar duttu af fótum mínum. Ég hafði ekkert nema blöð og gras til að binda um sárin með. Nótt eina kom Gídeon. Ég hafði ekki lifað þannig áður. Jæja, það var ekki heldur neinn sem girntist mig. Ég held að þeir hafi verið hræddir við sjúkdóm minn. Gídeon gaf mér tvær krónur og hét mér meiru ef ég vildi gefast honum. Tvær krónur, Baturiya - það er sama og matur. Veistu af hverju augu þín stara svona alveg forviða á mig? Það er af því að þú hefur aldrei verið hungruð. Það er af því að þú hefur aldrei sofið á veginum, átt heima þar og óttast daginn sem kæmi án matar. Gídeon kom tvisvar. Svo hvarf hann. Sagði ég þér að ég hefði aðeins fengið tvær krónur? Ég fékk meira. Ég fékk smánina. Mánuðirnir liðu og barnið dafnaði undir barmi mér. Gídeon gekk stundum framhjá að degi til. Ég rétti höndina í áttina til hans og hrópaði: "Guðs vegna þá gefðu mér ..." En hann strunsaði fram hjá. Þegar nóttin kom hnipraði ég mig saman eins og skepnurnar, þrýsti andlitinu í jörðina og óskaði mér dauða. Regnveðurnótt eina fann ég að tíminn var fullnaður. Kona nokkur heyrði að ég æpti. Hún leyfði mér að skríða upp að stráveggnum hennar - og þar ól ég telpu. Ég átti ekkert til að vefja um barnið. Ég man aðeins eftir rigningunni og blautri jörðinni. Þegar ég rankaði við mér stóðu tvær konur úr kofaþyrpingunni við hlið mér. Ég spurði hvar barnið mitt væri en þær sneru sér frá og gengu brott. Ég skreið á eftir þeim, teygði fram handleggina og hrópaði eins og þegar ég baðst ölmusu: "Guðs vegna fáið mér ..." en þær héldu bara áfram og hurfu mér í myrkrinu. Morguninn eftir komu þær aftur með svolítinn matarbita handa mér. Þær sögðu mér að barnið mitt væri dáið og grafið. Þær höfðu fundið það með andlitið niðri í polli meðan ég lá eins og dauð væri. Og svo veistu hvað gerðist með mig. Þú veist hvernig ég fannst og mér var hjálpað og að nú er ég sjálf kristin. Ég hef fengið fyrirgefningu á öllu. - - - Ó, þú situr eitthvað svo hljóð, Baturiya. Vantar þig orð? Ó, já, Baturiya, þegar ég sit svona eins og hér núna og hugsa um barnið þá skil ég ekki heldur mikið af því. En þá segi ég við sjálfa mig: - Nako, manstu að Jesús gekk alltaf eftir veginum? Og þegar ég svo sit hér og horfi á þennan veg, sem svo margar minningar mínar eru bundnar við, þá veit ég að hann er einnig hér, á þessum vegi, og hann nemur staðar þegar ég hrópa: - Guðs vegna gefðu mér ... Og veistu hverju hann svarar? Ég leit á Nako. Andlit hennar var eitthvað óvenjulega hreint og milt. - Nako, segir hann, - far þú og syndga ekki framar. Ekki gef ég eins og heimurinn gefur. Minn frið gef ég þér. III. Lágt, silalegt hljóð í tveim hækjum, sem stungið er í mölina með vissu millibili, gaf mér til kynna að Nako væri að koma. Þegar komið var að henni forðum í dimmum kofa voru hendur hennar voru eins og klær sem beygðust inn í lófana. Flugurnar suðuðu hundruðum saman um rotnandi fót hennar og veiku, bólgnu hendurnar. Var það sýfilis? Eða holdsveiki? Það var ekki auðvelt að greina sjúkdóminn við fyrstu sýn. Nako fékk þá hjálp sem unnt var að veita henni. Rétt var úr fingrum hennar og fóturinn græddur. Hún fór að ganga á hækjum og tókst þannig að skjögra um bæinn. Nú vildi hún verða eins og hinar en margra ára einangrun varð hár múrveggur milli hennar og hinna kvennanna í þorpinu. Heilbrigðu konurnar með bústnar varir, breiðar og þykkar hendur og kraftalega líkami litu á Nako eins og utanveltugemling, sjúkling, konu sem þrengdi sér inn í hóp þeirra, án eiginmanns og ófær um að bjarga sér. Það þurfti ekki mikla mannþekkingu til þess að sjá það í svip Nako að hún hafði beðið ósigur í baráttunni og hafði samþykkt lögmál uppgjafarinnar og vanist því að búa í útjaðri þess lífs sem raunverulegt fólk lifir. Við ræddum lengi saman, einnig um ríkið þar sem allir sem erfiða og bera þungar byrðar eru fremstir í röð boðsgestanna. Þá grét Nako meðan skuggar læddust hljóðlega inn eftir gólfinu uns þeir höfðu fyllt stofuna og breyttu balsaminunni í dökkan skugga sem bar við fagran himin. Wedon kom þegar Nako var farin. Það er tæplega unnt að hugsa sér meiri mun. Hann er í þriðja bekk menntaskólans og ætlar að verða verkfræðingur. Segja má að nýja Afríka hafi kynnt sig fyrir mér þar sem hann var. - Við viljum framfarir og erum andstæðir spillingunni, sagði hann. Fullorðinsleg ræða í munni menntaskólapilts. - Við viljum eignast Nígeríu, þar sem menntun helst í hendur við mótun skapgerðar, stjórnmál og orðheldni fara saman, iðnaður og siðgæði, vísindi og mannúð - við viljum sjálfstæði á heilbrigðum grundvelli. Nú er sólin sest. Það er eins og hún segi: - Friður sé með þér, - venjuleg kveðja hér. Ný heimsókn. Það er um mannleg örlög að ræða. Ég opna dyrnar. |
Aðalvalmynd
Dagskrá
23.05.2012 20:00 -
21:00
Kristniboðssamkoma
24.05.2012 16:00 -
18:00
Fundur í Kristniboðsfélagi kvenna
30.05.2012 20:00 -
21:00
Kristniboðssamkoma
31.05.2012 20:00 -
22:00
Föndurkvöld
06.06.2012 20:00 -
21:00
Kristniboðssamkoma
